Verblijfskatheter

U bent bij het Bravis ziekenhuis onder behandeling van de uroloog. In overleg met u heeft de uroloog besloten dat u een verblijfskatheter krijgt. Een katheter is een holle soepele dunne buis waardoor urine uit de blaas wordt afgevoerd. Aan het uiteinde van de katheter zit een ballonnetje dat na het inbrengen van de katheter met water wordt gevuld. Het ballonnetje voorkomt zo dat de katheter uit de blaas glijdt. Urine die in de blaas komt wordt via de katheter afgevoerd naar een opvangzak. U kunt dus niet meer langs de normale weg plassen. In het gesprek met de arts heeft u al informatie ontvangen over de katheter. In deze folder kunt u de mondelinge informatie van onze zorgverlener(s) op uw gemak nalezen.

Inleiding

Een katheter is een holle soepele dunne slang waardoor urine uit de blaas wordt afgevoerd. Aan het uiteinde van de katheter zit een ballonnetje dat na het inbrengen van de katheter met water wordt gevuld. Het ballonnetje voorkomt dat de katheter uit de blaas glijdt. Urine die in de blaas komt wordt via de katheter afgevoerd naar een opvangzak. U kunt dus niet meer langs de normale weg plassen.

Waarom is een verblijfskatheter nodig?

Een verblijfskatheter is nodig als u om wat voor reden dan ook uw blaas niet goed meer kunt leegplassen. Plast u de blaas niet goed leeg? Dan blijft er urine in achter. Dit heet urineretentie. De achterblijvende urine is een uitstekende voedingsbodem voor bacteriën waardoor de kans op urineweginfecties ontstaat. Retentie kan uiteindelijk leiden tot een overvolle blaas. Dit geeft een onprettig tot zelfs pijnlijk, benauwd gevoel.  Als een retentie of overvolle blaas niet (goed) behandeld wordt, kan dit zelfs leiden tot nierbeschadiging.

Zijaanzicht van een verblijfskatheter bij de man

 

Wanneer moet de katheter vervangen worden?

Een arts of verpleegkundige vervangt de verblijfskatheter om de zes tot twaalf weken, afhankelijk van het materiaal waarvan de katheter is gemaakt. Dit kan ook eerder zijn. Bijvoorbeeld na een operatie, waarbij de katheter korter dan zes weken in de blaas blijft.

Verzorging van een verblijfskatheter

Een katheter levert doorgaans geen problemen op zolang u geen infecties oploopt.

Om een infectie te voorkomen volgt u de volgende adviezen:

  • Mannen: was dagelijks de ingang van de plasbuis met lauw water. Schuif de voorhuid van de penis naar achteren. Maak het gebied onder de voorhuid zorgvuldig schoon. Let op! Schuif de voorhuid na het wassen en drogen weer terug op zijn plaats.
  • Vrouwen: was de schaamstreek van voor naar achteren met lauw water ZONDER zeep. Droog zorgvuldig af van voor naar achter.
  • Zorg dat de katheter goed vast zit. Plak de katheter in een lus op de buik met een pleister. (Bij mannen met de penis omhoog tegen de buik). Er komt dan geen spanning op de katheter te staan. Zo ontstaat een trekbeveiliging. Gebruik voor het vastplakken speciale pleisters.
  • Was de handen voor en na het loskoppelen of vervangen van de zak.
  • Was de handen na ieder toiletbezoek.
  • Bij het douchen kunt u de beenzak aanhouden.

Tips over eten en drinken

  • Drink voor een goede afvoer van de urine minstens twee tot tweeënhalve liter per dag, tenzij een andere arts (bijv. nefroloog, cardioloog, internist) u een vochtbeperking heeft opgelegd. Bespreek dit dan met hen.
  • Beweeg voldoende. Wandelen of een andere vorm van bewegen bevordert de werking van de darmen.
  • Normale voeding volstaat. Probeer wel veel vezelrijke voeding te eten zoals vers fruit, groenten en volkorenbrood. Dit om obstipatie (verstopping van de darm ) te voorkomen. Een volle darm kan op de blaas drukken en zo het afvloeien van de urine beïnvloeden.

Een katheter en vrijen

Een ballon katheter in de plasbuis is hinderlijk tijdens het vrijen. Bent u seksueel actief? Dan kunt u dit het beste bespreken met uw arts of verpleegkundige. Zij kunnen u persoonlijk advies geven.

Een suprapubische katheter kan een goed alternatief zijn. Dit is een katheter die via een klein sneetje in de buikwand (net boven het schaambeen) in de blaas wordt geplaatst. De uroloog voert deze kleine ingreep uit op de polikliniek. U krijgt hiervoor een plaatselijke verdoving.

Welke complicaties kunnen voorkomen?

  1. Lekkage. Af en toe kan er urine lekken langs de katheter. Dit is waarschijnlijk te wijten aan blaaskramp. Het voelt aan alsof u moet plassen, en kan een uitstralende pijn geven tot in het puntje van de penis.
  2. Afknellen. Zorg ervoor dat er geen knik in de katheter komt. De opvangzak moet lager dan uw blaas zitten. Draag loszittende kleding. Te strakke kleding kan de urinestroom belemmeren.
  3. Verstopping. Als de katheter verstopt is kan de urine niet meer aflopen in de opvangzak en heeft u last van een ‘vol’ gevoel in de onderbuik. Dit kan gepaard gaan met misselijkheid en pijn. Waarschuw een arts of een verpleegkundige als er langer dan twee tot drie uur geen urinelozing meer is.
  4. De ballon loopt leeg zodat de katheter uit de blaas glijdt. Neem direct contact op met het ziekenhuis. Heeft u thuiszorg? Neem dan contact op met de thuiszorgorganisatie.
  5. Ontsteking. Als de urine troebel is, sterk ruikt en veel bezinksel bevat kan er sprake zijn van een infectie. Dit hoeft niet altijd gepaard te gaan met koorts. Het is niet altijd nodig om zo’n infectie met antibiotica te bestrijden. Denkt u dat u een infectie heeft? Dan kunt u de urine laten onderzoeken bij uw huisarts of de polikliniek urologie. Neem dan een potje met urine mee. Let op dat de urine rechtstreeks uit de katheter komt en niet uit de opvangzak. Deze urine zit namelijk al vol met bacteriën. Let op! Als er bacteriën in de urine zitten wil dit nog niet zeggen dat er een ontsteking aanwezig is. Is er sprake van een ontsteking? Dan krijgt u een antibioticakuur voorgeschreven.

Het urineopvangsysteem

Na het inbrengen van de katheter krijgt u een startpakket mee. Dit startpakket bevat dag- en nachtzakken, een bedhaak en beenbandjes.

  • De dagzak draagt u overdag onder uw kleding.
  • ‘s Avonds voor het slapen gaan koppelt u de nachtzak aan de dagzak. Let erop dat het kraantje van de nachtzak dicht staat, en dat van de dagzak open zodat de urine naar de nachtzak kan stromen.
  • Leg elke avond een schone handdoek onder de nachtzak om eventuele lekkage op te vangen.
  • Als u uit bed komt, zet u eerst het kraantje van uw dagzak dicht en koppelt daarna de nachtzak af.
  • Leeg de nachtzak in het toilet en spoel deze na met water. Bewaar de nachtzak in een schone handdoek of sloop.
  • Gebruik zowel de dag- als nachtzakken vijf tot zeven dagen en gooi ze daarna weg.
  • Bevat de zak veel aanslag? Vervang hem dan eerder.
  • Schrijf de datum waarop u de katheterzak vervangt op de zak.

Katheter en beenzak vormen een gesloten systeem. Dit gesloten systeem voorkomt dat er onnodige bacteriën in de katheter of katheterzak komen. U mag de beenzak alleen van de katheter loskoppelen als u de beenzak verschoont. Het behoud van dit gesloten systeem is uiterst belangrijk.

Katheterventiel

Gebruikt u geen opvangzakken? Dan heeft u een katheterventiel (kraantje) op de katheterslang. De blaas slaat de urine op totdat u het kraantje open zet en de urine in het toilet laat lopen. De urologieverpleegkundige geeft u uitleg over het gebruik van een katheterventiel. Let op dat u om de drie à vier uur de blaas leegt, of als u aandrang voelt. Maak de blaas ook eerst leeg als u aandrang voelt voor ontlasting. Dat voorkomt lekkage van de katheter tijdens het persen. Maak de blaas ook leeg voordat u gaat slapen en ’s ochtends na het wakker worden.Voor de nacht kunt u eventueel een nachtzak op het katheterventiel aansluiten. Vervang bij het verwisselen van de katheter ook het katheterventiel. Lekt het katheterventiel? Vervang deze dan.

Recepten

Hulpmiddelen om uw katheter te verzorgen kunt u op recept krijgen via uw apotheek, apotheekhoudende huisarts of een medisch speciaal- zaak bij u in de buurt. Extra dag-  en nachtzakken kunt u zelf bestellen bij de leverancier van het startpakket. Zij bezorgen de hulpmiddelen binnen enkele dagen bij u thuis.

Route

Bij een afspraak op de polikliniek Urologie:

  • in het Bravis ziekenhuis locatie Roosendaal meldt u zich aan de balie op route 34 op de begane grond.
  • in het Bravis ziekenhuis locatie Bergen op Zoom meldt u zich aan de balie op de gele route C0 op de begane grond.
  • in Etten-Leur of Steenbergen meldt u zich bij de receptie in de hal op de begane grond.

U vindt op uw afsprakenbrief de locatie en adresgegevens waar uw afspraak plaatsvindt.

Vragen

Heeft u nog vragen? Stel ze gerust aan de uroloog, doktersassistente of urologieverpleegkundige.

Contact

De poliklinieken Urologie zijn te bereiken tijdens kantooruren op telefoonnummer:

088 - 706 85 57          Bravis ziekenhuis locatie Roosendaal
088 - 706 73 36          Bravis ziekenhuis locatie Bergen op Zoom.

Buiten kantooruren kunt u bij problemen contact opnemen met de Spoedeisende hulp:
088 - 706 88 89          Bravis ziekenhuis locatie Roosendaal
088 - 706 73 02          Bravis ziekenhuis locatie Bergen op Zoom.

De urologieverpleegkundigen zijn te bereiken tijdens kantooruren op telefoonnummer:
088 - 706 88 62         Bravis ziekenhuis locatie Roosendaal (e-mail: urologie.verpleegkundigen.rsd@bravis.nl)
088 - 706 73 36         Bravis ziekenhuis locatie Bergen op Zoom (e-mail: urologie.verpleegkundigen.boz@bravis.nl)

Specialismen / Afdelingen

Contactgegevens

Bergen op Zoom
Telefoon: 088 - 70 68 000

Roosendaal
Telefoon: 088 - 70 68 000